Zoloft

Το Zoloft περιέχει υδροχλωρική σερτραλίνη, έναν εκλεκτικό αναστολέα επαναπρόσληψης σεροτονίνης, γνωστό ως SSRI. Η δόση αναγράφεται στη συσκευασία· ακολουθήστε το φύλλο οδηγιών. Η σερτραλίνη χορηγείται με ιατρική συνταγή και η χρήση της εντάσσεται στο πλαίσιο των απαιτήσεων του ΕΟΦ για τα συνταγογραφούμενα ψυχιατρικά φάρμακα.

Η σεροτονίνη είναι νευροδιαβιβαστής, δηλαδή χημικός αγγελιοφόρος που συμμετέχει στη ρύθμιση της διάθεσης, του άγχους, του ύπνου και της συναισθηματικής αντίδρασης. Το Zoloft δεν δρα σαν άμεσο ηρεμιστικό. Η βελτίωση αναπτύσσεται σταδιακά, καθώς ο εγκέφαλος προσαρμόζεται στη μεταβολή της σεροτονινεργικής σηματοδότησης.

Η εμπορική ονομασία Zoloft συνδέεται με τη σερτραλίνη ως δραστική ουσία. Η φαρμακοτεχνική μορφή είναι επικαλυμμένο δισκίο, το οποίο καταπίνεται με νερό και μπορεί να λαμβάνεται με ή χωρίς τροφή, σύμφωνα με την ιατρική οδηγία ^[1].

Το Zoloft περιέχει υδροχλωρική σερτραλίνη, έναν εκλεκτικό αναστολέα επαναπρόσληψης σεροτονίνης, γνωστό ως SSRI. Η δόση αναγράφεται στη συσκευασία· ακολουθήστε το φύλλο οδηγιών.

Η δόση αναγράφεται στη συσκευασία· ακολουθήστε το φύλλο οδηγιών. Η πραγματική ημερήσια δόση, η ώρα λήψης και η διάρκεια καθορίζονται από τον θεράποντα ιατρό, ανάλογα με την ένδειξη και την ανταπόκριση.

• Το δισκίο λαμβάνεται από το στόμα, με νερό.
• Μπορεί να λαμβάνεται με ή χωρίς τροφή.
• Η λήψη γίνεται μία φορά την ημέρα, εκτός αν ο ιατρός δώσει διαφορετική οδηγία.
• Η θεραπεία αρχίζει συχνά με προσεκτική προσαρμογή, επειδή η πρώιμη ενεργοποίηση ή η ναυτία μπορεί να είναι εντονότερες.
• Η δόση αυξάνεται μόνο σταδιακά και με ιατρική παρακολούθηση.
• Η αγωγή συνεχίζεται για όσο διάστημα έχει οριστεί, ακόμη και αν η διάθεση βελτιωθεί νωρίτερα.
• Αν παραλειφθεί δόση, δεν λαμβάνεται διπλή ποσότητα για αναπλήρωση.

Η αντικαταθλιπτική δράση συνήθως αξιολογείται μετά από αρκετές εβδομάδες σταθερής λήψης. Η πλήρης ανταπόκριση σε ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή ή σε αγχώδεις διαταραχές μπορεί να χρειαστεί περισσότερο χρόνο από την αρχική βελτίωση της διάθεσης.

Η διακοπή γίνεται συνήθως σταδιακά. Το ακριβές πλάνο εξαρτάται από τη δόση, τη διάρκεια θεραπείας και τα συμπτώματα που εμφανίζονται κατά τη μείωση. Μια πρακτική λεπτομέρεια είναι η αποφυγή αλλαγής της ώρας λήψης κάθε ημέρα, επειδή δυσκολεύει την αξιολόγηση της αϋπνίας ή της υπνηλίας.

Οι νευρώνες απελευθερώνουν σεροτονίνη στο διάστημα μεταξύ τους. Μετά τη μεταφορά του σήματος, ένας μεταφορέας επαναφέρει μέρος της σεροτονίνης στο αρχικό νευρικό κύτταρο. Η σερτραλίνη αναστέλλει επιλεκτικά αυτόν τον μεταφορέα, ώστε να παραμένει περισσότερη σεροτονίνη διαθέσιμη για νευροδιαβίβαση.

Η αλλαγή στη διαθεσιμότητα της σεροτονίνης συμβαίνει νωρίς, αλλά η κλινική ανταπόκριση χρειάζεται περισσότερο χρόνο. Η διάθεση, ο ύπνος, η ενέργεια και το άγχος μπορεί να βελτιώνονται σε διαφορετική σειρά. Η απουσία άμεσης αλλαγής τις πρώτες ημέρες δεν σημαίνει ότι η θεραπεία απέτυχε.

Τα SSRI, όπως η σερτραλίνη, δεν προκαλούν ευφορία σε άτομα χωρίς κατάθλιψη. Δεν είναι υπνωτικά, ούτε προορίζονται για άμεση αντιμετώπιση μιας κρίσης πανικού. Σε οξεία έντονη ανησυχία, η θεραπευτική στρατηγική αξιολογείται ξεχωριστά.

Σε σύγκριση με παλαιότερα αντικαταθλιπτικά, η σερτραλίνη έχει πιο επιλεκτική δράση στη σεροτονινεργική οδό. Αυτό εξηγεί γιατί δεν παρουσιάζει το ίδιο αντιχολινεργικό φορτίο με αρκετά τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά. Η επιλεκτικότητα δεν σημαίνει απουσία ανεπιθύμητων ενεργειών.

Η σερτραλίνη χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένες διαγνώσεις και όχι για κάθε μορφή άγχους ή στενοχώριας. Η επιλογή της βασίζεται στα συμπτώματα, στη διάρκεια τους, στο ιατρικό ιστορικό και σε τυχόν προηγούμενη ανταπόκριση σε αντικαταθλιπτική θεραπεία.

Οι θεραπευτικές χρήσεις περιλαμβάνουν:

• μείζονα καταθλιπτική διαταραχή και πρόληψη υποτροπής,
• ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή,
• διαταραχή πανικού, με ή χωρίς αγοραφοβία,
• κοινωνική αγχώδη διαταραχή ή κοινωνική φοβία,
• διαταραχή μετατραυματικού στρες,
• ορισμένες άλλες αγχώδεις εκδηλώσεις, όταν η χρήση κρίνεται κατάλληλη από τον θεράποντα ιατρό.

Στην ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, ο στόχος δεν είναι να εξαφανιστούν άμεσα οι ιδεοληψίες. Η θεραπεία μειώνει σταδιακά την ένταση και τη συχνότητα των εμμονών και την ανάγκη για καταναγκαστικές πράξεις. Στη διαταραχή πανικού, η αρχική περίοδος μπορεί να συνοδεύεται από παροδική νευρικότητα, πριν εμφανιστεί η θεραπευτική βελτίωση.

Η σερτραλίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί μαζί με ψυχοθεραπεία, ειδικά όταν υπάρχουν επίμονα μοτίβα αποφυγής, κρίσεις πανικού ή ιδεοψυχαναγκαστικές συμπεριφορές. Η EMA περιγράφει τις εγκεκριμένες ενδείξεις και τις βασικές προφυλάξεις στη συνοπτική περίληψη χαρακτηριστικών του προϊόντος ^[2].

Τα SSRI έχουν κοινό βασικό μηχανισμό, αλλά δεν έχουν πανομοιότυπο προφίλ. Η επιλογή επηρεάζεται από την κύρια διάγνωση, τον ύπνο, τη σεξουαλική λειτουργία, την πιθανότητα αλληλεπιδράσεων και την προηγούμενη ανταπόκριση.

Οι ονομασίες Prozac και Fluoxetine αναφέρονται στη φλουοξετίνη. Οι ονομασίες Lexapro, Cipralex και Escitalopram αναφέρονται στην εσιταλοπράμη, ενώ η Paxil σχετίζεται με την παροξετίνη. Η αναφορά αυτών των επιλογών δεν σημαίνει ότι είναι εναλλάξιμες σε ίσες δόσεις. Η επιλογή εξαρτάται από τη διάγνωση και το ιστορικό του ασθενούς. Η αλλαγή θεραπείας χρειάζεται ιατρικό σχέδιο και παρακολούθηση.

Η φλουοξετίνη μπορεί να παραμένει στον οργανισμό για μεγάλο διάστημα μετά τη διακοπή, ενώ η παροξετίνη συνδέεται συχνότερα με συμπτώματα απότομης διακοπής. Η εσιταλοπράμη χρησιμοποιείται συχνά όταν ζητείται απλούστερο φαρμακολογικό προφίλ, αλλά μπορεί επίσης να προκαλέσει σεξουαλικές ανεπιθύμητες ενέργειες. Το Zoloft μπορεί να είναι προτιμητέο σε συγκεκριμένες αγχώδεις διαταραχές, χωρίς να θεωρείται ανώτερο για κάθε ασθενή.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες του WHO και της NICE αντιμετωπίζουν τα SSRI ως θεραπευτικές επιλογές που απαιτούν εξατομίκευση, παρακολούθηση της ανταπόκρισης και αξιολόγηση της ανεκτικότητας ^[4].

Ένα συχνό λάθος είναι η διακοπή μετά την πρώτη εβδομάδα λόγω ναυτίας ή ανησυχίας. Ένα άλλο είναι η λήψη διπλής δόσης μετά από παράλειψη. Και τα δύο μπορούν να αυξήσουν τις ανεπιθύμητες ενέργειες και να δυσκολέψουν τη θεραπευτική αξιολόγηση.

Άλλα πρακτικά λάθη περιλαμβάνουν:

• αλλαγή της ώρας λήψης καθημερινά,
• αυθαίρετη αύξηση επειδή η βελτίωση καθυστερεί,
• απότομη διακοπή χωρίς σχέδιο σταδιακής μείωσης,
• απόκρυψη σεξουαλικών ανεπιθύμητων ενεργειών,
• ταυτόχρονη λήψη βαλσαμόχορτου ή τραμαδόλης χωρίς έλεγχο,
• χρήση αλκοόλ για την αντιμετώπιση του άγχους,
• παράλειψη ενημέρωσης για προηγούμενα μανιακά επεισόδια.

Η λήψη με ή χωρίς τροφή είναι αποδεκτή, αλλά η αλλαγή από λήψη μετά το πρωινό σε λήψη αργά τη νύχτα μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο. Η ώρα πρέπει να προσαρμόζεται με βάση την ανεκτικότητα και την ιατρική καθοδήγηση.

Στην κλινική πράξη, οι ιατροί αξιολογούν πρώτα τη διάγνωση και όχι μόνο την ένταση ενός μεμονωμένου συμπτώματος. Η αϋπνία, η απώλεια ενδιαφέροντος και η κόπωση μπορεί να εμφανίζονται σε περισσότερες από μία παθήσεις, ενώ η διπολική διαταραχή απαιτεί διαφορετική φαρμακευτική στρατηγική.

Η προσδοκία χρειάζεται να είναι ρεαλιστική. Το Zoloft δεν αλλάζει άμεσα τη διάθεση μετά το πρώτο δισκίο. Η βελτίωση συνήθως φαίνεται σταδιακά, πρώτα σε λειτουργικές αλλαγές όπως καλύτερη συγκέντρωση, λιγότερη αποφυγή ή ηπιότερο πρωινό άγχος.

Πέντε πρακτικές παρατηρήσεις έχουν ιδιαίτερη αξία:

• Η πρώιμη νευρικότητα δεν σημαίνει πάντοτε αποτυχία θεραπείας, αλλά χρειάζεται αξιολόγηση αν είναι έντονη.
• Η σεξουαλική δυσλειτουργία μπορεί να επιμείνει και μετά τη βελτίωση της διάθεσης.
• Η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει υπνηλία, παρορμητικότητα και κρίση.
• Η ψυχοθεραπεία μπορεί να ενισχύσει τη λειτουργική βελτίωση, ειδικά σε ιδεοψυχαναγκαστικά συμπτώματα.
• Η αλλαγή δόσης απαιτεί χρόνο για να αξιολογηθεί σωστά.

Η παρακολούθηση είναι πιο χρήσιμη όταν ο ασθενής καταγράφει ύπνο, άγχος, κρίσεις πανικού, ανεπιθύμητες ενέργειες και λειτουργικότητα. Οι γενικές εντυπώσεις της ημέρας μπορεί να παραπλανούν.