Atarax

Το Atarax είναι αντιισταμινικό φάρμακο σε μορφή δισκίων, με δραστική ουσία την υδροξυζίνη. Χρησιμοποιείται σε ενήλικες και παιδιά, όταν ενδείκνυται, για κνησμό, αλλεργικές εκδηλώσεις, άγχος και καταστολή πριν από ορισμένες ιατρικές πράξεις. Η υδροξυζίνη μπλοκάρει τους υποδοχείς ισταμίνης και επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα, προκαλώντας αντιισταμινική και ηρεμιστική δράση.

Το Atarax περιέχει υδροχλωρική υδροξυζίνη και ανήκει στα αντιισταμινικά φάρμακα πρώτης γενιάς. Η δραστική ουσία μειώνει τη δράση της ισταμίνης, μιας ουσίας που συμμετέχει στον κνησμό, στα εξανθήματα και σε άλλες αλλεργικές αντιδράσεις.

Η μορφή του προϊόντος στη συγκεκριμένη σελίδα είναι δισκία. Η υδροξυζίνη κυκλοφορεί επίσης σε πόσιμο διάλυμα, με περιεκτικότητα που αναφέρεται σε επίσημες πληροφορίες του ΕΟΦ για αντίστοιχα σκευάσματα. Η δοσολογία των δισκίων εξαρτάται από την ένδειξη, την ηλικία, τη νεφρική και ηπατική λειτουργία, καθώς και από άλλα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής.

Δραστική ουσία και κατηγοριοποίηση

Η υδροξυζίνη έχει δύο βασικές φαρμακολογικές ιδιότητες:

• αντιισταμινική δράση, με αναστολή των υποδοχέων H1,
• κατασταλτική δράση στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

Η ATC ταξινόμηση της υδροξυζίνης είναι N05BB01. Το Atarax δεν λειτουργεί ως απλό τοπικό αντιισταμινικό, επειδή η δραστική ουσία εισέρχεται στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Για τον ίδιο λόγο μπορεί να προκαλέσει υπνηλία, βραδύτερες αντιδράσεις και μειωμένη συγκέντρωση.

Η υδροξυζίνη μεταβολίζεται σε σετιριζίνη. Η μεταβολική αυτή σχέση εξηγεί γιατί η φαρμακολογική της δράση περιλαμβάνει ισχυρή αντιισταμινική επίδραση, μαζί με περισσότερο αισθητή καταστολή σε σύγκριση με νεότερα αντιισταμινικά ^[1].

• Δόση: Η ακριβής δόση σε mg καθορίζεται από την ένδειξη, την ηλικία και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς· αναγράφεται στη συνταγή ή στις οδηγίες του Atarax.
• Συχνότητα: Λαμβάνεται με τη συχνότητα που έχει ορίσει ο γιατρός για τη συγκεκριμένη θεραπεία· ο ακριβής αριθμός λήψεων την ημέρα δεν καθορίζεται εδώ.
• Χρόνος λήψης: Τα δισκία λαμβάνονται από το στόμα με νερό. Η λήψη πριν ή μετά το φαγητό και η ώρα της ημέρας καθορίζονται από τις οδηγίες του γιατρού ή του φύλλου οδηγιών.
• Διάρκεια: Χρησιμοποιείται για το μικρότερο αναγκαίο διάστημα, σύμφωνα με την ιατρική ένδειξη και τις οδηγίες του γιατρού.
• Οδός χορήγησης: Από το στόμα, επειδή το Atarax διατίθεται σε μορφή δισκίων.
• Παράλειψη δόσης: Δεν λαμβάνονται δύο δόσεις μαζί για αναπλήρωση. Για τον ακριβή χειρισμό της παράλειψης ακολουθούνται οι οδηγίες του φύλλου οδηγιών ή του γιατρού.
• Προσοχή: Δεν πρέπει να συνδυάζεται αυθαίρετα με αλκοόλ ή άλλα φάρμακα που προκαλούν καταστολή. Η ακριβής δοσολογία και οι λοιπές οδηγίες αναγράφονται στη συσκευασία και στο φύλλο οδηγιών του προϊόντος.

Η ισταμίνη συνδέεται με υποδοχείς H1 στους ιστούς και μπορεί να προκαλέσει κνησμό, ερυθρότητα, οίδημα και άλλα συμπτώματα αλλεργίας. Η υδροξυζίνη καταλαμβάνει αυτούς τους υποδοχείς και περιορίζει τη δράση της ισταμίνης.

Η δράση της δεν περιορίζεται στο δέρμα. Επειδή επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα, μπορεί να μειώσει την ένταση, να προκαλέσει χαλάρωση και να διευκολύνει τον ύπνο σε ορισμένους ασθενείς. Η καταστολή αυτή αποτελεί φαρμακολογικό αποτέλεσμα, όχι ένδειξη ότι το φάρμακο δρα αποκλειστικά ως υπνωτικό.

Σε σχέση με νεότερα αντιισταμινικά, η υδροξυζίνη προκαλεί συχνότερα υπνηλία και ξηροστομία. Η σετιριζίνη, που προκύπτει ως μεταβολίτης, έχει κυρίως αντιισταμινική δράση, ενώ το αρχικό φάρμακο διατηρεί επιπλέον αγχολυτικές και κατασταλτικές ιδιότητες. Η φαρμακολογική ταξινόμηση N05BB01 αποτυπώνει αυτή τη σύνδεση με τα αγχολυτικά φάρμακα.

Το Atarax χρησιμοποιείται μόνο όταν η υδροξυζίνη είναι κατάλληλη για τη συγκεκριμένη κλινική κατάσταση. Οι εγκεκριμένες χρήσεις περιλαμβάνουν:

• άγχος και συμπτώματα έντασης, όταν χρειάζεται βραχυχρόνια φαρμακευτική αντιμετώπιση,
• κνησμό που σχετίζεται με αλλεργικές ή δερματικές παθήσεις,
• κνίδωση και άλλες εκδηλώσεις υπερευαισθησίας, σύμφωνα με την ιατρική αξιολόγηση,
• καταστολή στο πλαίσιο προεγχειρητικής αγωγής.

Η υδροξυζίνη δεν διορθώνει την αιτία κάθε αγχώδους διαταραχής. Μπορεί να μειώσει προσωρινά την ένταση και τη σωματική διέγερση, αλλά η μακροχρόνια αντιμετώπιση επίμονου άγχους χρειάζεται διαφορετικό θεραπευτικό σχεδιασμό. Η ανακούφιση είναι συμπτωματική. Η παρακολούθηση παραμένει αναγκαία. Οι επίσημες ενδείξεις και οι περιορισμοί χρήσης περιγράφονται στις πληροφορίες του ΕΟΦ για τα σκευάσματα υδροξυζίνης ^[2].

Στον κνησμό, η ανακούφιση προκύπτει από τον αποκλεισμό της ισταμίνης. Αν ο κνησμός οφείλεται σε λοίμωξη, σοβαρή φλεγμονή ή συστηματική νόσο, η υδροξυζίνη μπορεί να μειώσει το σύμπτωμα χωρίς να αντιμετωπίζει την υποκείμενη αιτία.

Για προεγχειρητική καταστολή, η χρονική στιγμή και η ποσότητα καθορίζονται από τον αναισθησιολόγο ή τον θεράποντα ιατρό. Η ταυτόχρονη χρήση με άλλα κατασταλτικά μπορεί να ενισχύσει την υπνηλία και να επηρεάσει την αναπνοή.

Η σύγκριση πρέπει να γίνεται με βάση τον μηχανισμό και την κλινική ανάγκη, όχι μόνο με βάση το αν ένα φάρμακο προκαλεί υπνηλία.

Το Atarax μπορεί να προτιμηθεί όταν συνυπάρχουν κνησμός και ένταση ή όταν χρειάζεται βραχυχρόνια καταστολή. Ένα λιγότερο κατασταλτικό αντιισταμινικό μπορεί να ταιριάζει περισσότερο σε άτομο που εργάζεται, οδηγεί ή χρειάζεται υψηλή εγρήγορση. Για επίμονο άγχος, η κατασταλτική δράση δεν αποτελεί από μόνη της πλήρη θεραπευτική στρατηγική.

Μερικά πρακτικά λάθη μειώνουν την ασφάλεια της θεραπείας:

• λήψη επιπλέον δόσης επειδή η υπνηλία δεν εμφανίστηκε αμέσως,
• οδήγηση μετά την πρώτη λήψη,
• συνδυασμός με αλκοόλ,
• ταυτόχρονη χρήση υπνωτικού ή ηρεμιστικού χωρίς έλεγχο αλληλεπιδράσεων,
• συνέχιση του φαρμάκου για επίμονο άγχος χωρίς επανεκτίμηση,
• παράβλεψη ιστορικού αρρυθμίας,
• λήψη διπλής ποσότητας μετά από παράλειψη,
• χρήση σε ηλικιωμένο άτομο χωρίς προσαρμογή της αγωγής.

Ένα συχνό πρακτικό πρόβλημα είναι η εκτίμηση της υπνηλίας με βάση μόνο το πρώτο δίωρο. Η καταστολή μπορεί να παραμείνει μέχρι το επόμενο πρωί, κυρίως όταν η λήψη γίνεται αργά ή όταν ο ασθενής έχει αυξημένη ευαισθησία.

Στην κλινική πράξη, οι γιατροί αντιμετωπίζουν την υδροξυζίνη ως φάρμακο που μπορεί να προσφέρει γρήγορη καταστολή, αλλά με σαφές κόστος στην εγρήγορση. Η επιλογή της είναι πιο λογική όταν η καταστολή είναι αποδεκτή ή όταν ο κνησμός και το άγχος εμφανίζονται μαζί.

Οι γιατροί ελέγχουν το καρδιολογικό ιστορικό πριν από τη χορήγηση σε ασθενείς με συγκοπτικά επεισόδια, αρρυθμίες ή πολλαπλή φαρμακευτική αγωγή. Η ηλικία έχει σημασία, επειδή η υπνηλία, η σύγχυση και η αστάθεια μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο στους ηλικιωμένους.

Η θεραπεία δεν πρέπει να παρατείνεται χωρίς επανεκτίμηση όταν το άγχος ή ο κνησμός επιμένει. Η επίμονη ανάγκη για καταστολή μπορεί να δείχνει ότι χρειάζεται έλεγχος της αρχικής διάγνωσης ή διαφορετικό θεραπευτικό πλάνο.