Μετφορμίνη

Η Μετφορμίνη είναι από του στόματος αντιδιαβητικό της κατηγορίας των διγουανιδίων για ενήλικες με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Η δόση αναγράφεται στη συσκευασία· ακολουθήστε το φύλλο οδηγιών. Μειώνει την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ, ενώ βελτιώνει την ευαισθησία των κυττάρων στην ινσουλίνη.

Η δραστική ουσία αναγράφεται ως υδροχλωρική μετφορμίνη. Το προϊόν είναι σε μορφή δισκίων με την ονομασία Metformin Tablets· η ακριβής περιεκτικότητα αναγράφεται στη συσκευασία.

Η δόση αναγράφεται στη συσκευασία· ακολουθήστε το φύλλο οδηγιών. Η Μετφορμίνη χορηγείται από το στόμα, σύμφωνα με την εξατομικευμένη ιατρική οδηγία. Η δόση μπορεί να λαμβάνεται με ή αμέσως μετά το φαγητό, επειδή η παρουσία τροφής βελτιώνει την ανοχή από το στομάχι.

Οι βασικές πρακτικές αρχές είναι:

• λαμβάνετε τη δόση που έχει συνταγογραφηθεί,
• προτιμάτε σταθερό ωράριο κάθε ημέρα,
• καταπίνετε το δισκίο με νερό,
• μην διπλασιάζετε τη δόση μετά από παράλειψη,
• μην αλλάζετε μόνοι σας τη συχνότητα ή τη συνολική ημερήσια ποσότητα,
• ενημερώνετε τον ιατρό για εμετούς, έντονη διάρροια, αφυδάτωση ή σοβαρή λοίμωξη.

Η ακριβής δοσολογία καθορίζεται από τον θεράποντα ιατρό, με βάση τη νεφρική λειτουργία, τις τιμές γλυκόζης, την ανοχή από το πεπτικό και τα υπόλοιπα φάρμακα. Η συνήθης κλινική πρακτική είναι η έναρξη με χαμηλότερη δόση και η σταδιακή αύξηση, ώστε να περιοριστούν οι γαστρεντερικές ενοχλήσεις. Τα δισκία λαμβάνονται από το στόμα και δεν πρέπει να συνθλίβονται ή να μασώνται όταν πρόκειται για μορφή παρατεταμένης αποδέσμευσης.

Σε περίπτωση παράλειψης δόσης, δεν χρειάζεται διπλή λήψη. Η επόμενη δόση λαμβάνεται στον προγραμματισμένο χρόνο, εκτός αν έχουν δοθεί διαφορετικές οδηγίες από τον ιατρό. Η απότομη διακοπή χωρίς ιατρική οδηγία μπορεί να οδηγήσει σε χειρότερο γλυκαιμικό έλεγχο.

Η προσωρινή διακοπή μπορεί να απαιτηθεί σε καταστάσεις αφυδάτωσης, σοβαρής οξείας νόσου ή πριν από συγκεκριμένες εξετάσεις με ιωδιούχο σκιαγραφικό. Η επανέναρξη γίνεται αφού αξιολογηθεί η νεφρική λειτουργία και αποκατασταθεί η ενυδάτωση.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες της ADA και της NICE περιγράφουν τη θεραπεία ως μέρος συνολικού πλάνου για τον διαβήτη τύπου 2 ^[2].

Η δράση της βασίζεται σε τρεις κύριους μηχανισμούς:

• μειώνει την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ,
• αυξάνει την ευαισθησία των μυϊκών και άλλων περιφερικών κυττάρων στην ινσουλίνη,
• περιορίζει την απορρόφηση γλυκόζης από το έντερο σε μικρότερο βαθμό.

Η Μετφορμίνη δεν λειτουργεί διεγείροντας άμεσα το πάγκρεας να εκκρίνει περισσότερη ινσουλίνη. Για αυτόν τον λόγο, όταν χορηγείται μόνη της, έχει μικρότερο κίνδυνο υπογλυκαιμίας από θεραπείες που αυξάνουν ενεργά την έκκριση ινσουλίνης.

Η νεφρική λειτουργία έχει πρακτική σημασία, επειδή η ουσία αποβάλλεται κυρίως από τους νεφρούς ^[1].

Η Μετφορμίνη αποτελεί συχνή αρχική φαρμακευτική επιλογή στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, μαζί με διατροφική προσαρμογή, σωματική δραστηριότητα και παρακολούθηση της γλυκόζης. Η θεραπεία στοχεύει στη μείωση της υπεργλυκαιμίας και στη διατήρηση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης σε εξατομικευμένο επίπεδο.

Η κύρια χρήση της είναι ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, επειδή μειώνει την ηπατική παραγωγή γλυκόζης και βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Το DPP, που δημοσιεύθηκε το 2002, έδειξε όφελος σε άτομα με υψηλό κίνδυνο διαβήτη, αλλά η πρόληψη δεν αποτελεί αυτόματη ένδειξη για κάθε άνθρωπο. Η EMA και ο EOF συνδέουν τη χρήση με συγκεκριμένα ιατρικά κριτήρια και αξιολόγηση ασφάλειας.

Η επιλογή αντιδιαβητικής ή αντιπαχυσαρκικής θεραπείας εξαρτάται από το γλυκαιμικό προφίλ, το σωματικό βάρος, τη νεφρική και καρδιαγγειακή κατάσταση, το ιστορικό ανεπιθύμητων ενεργειών και τον θεραπευτικό στόχο.

Η σεμαγλουτίδη, η λιραγλουτίδη και η τιρζεπατίδη έχουν διαφορετικό μηχανισμό από τη Μετφορμίνη. Τα ανάλογα GLP-1 επηρεάζουν την έκκριση ινσουλίνης με τρόπο που εξαρτάται από τη γλυκόζη, επιβραδύνουν την κένωση του στομάχου και μειώνουν την όρεξη. Ορισμένα δεδομένα συνδέουν συγκεκριμένες θεραπείες GLP-1 με καρδιαγγειακά οφέλη σε κατάλληλους πληθυσμούς.

Η φεντερμίνη/τοπιραμάτη ανήκει σε διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση και αφορά κυρίως τη διαχείριση του βάρους. Δεν αποτελεί απλή εναλλακτική της Μετφορμίνης για τον διαβήτη τύπου 2. Η συγχορήγηση φαρμάκων απαιτεί συγκεκριμένο θεραπευτικό σχεδιασμό.

Τα συχνότερα λάθη που μειώνουν το όφελος ή αυξάνουν τις ανεπιθύμητες ενέργειες είναι:

• λήψη με άδειο στομάχι ενώ προκαλείται έντονη ναυτία,
• διπλασιασμός της δόσης μετά από ξεχασμένο δισκίο,
• συνέχιση της θεραπείας σε σοβαρή διάρροια ή αφυδάτωση χωρίς ιατρική οδηγία,
• απότομη αλλαγή της δόσης με βάση μία μόνο μέτρηση γλυκόζης,
• υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ,
• παράλειψη ελέγχου νεφρικής λειτουργίας,
• μη ενημέρωση για σκιαγραφικό πριν από απεικονιστική εξέταση,
• σύγχυση ανάμεσα στη Μετφορμίνη και σε συνδυαστικό σκεύασμα που περιέχει επιπλέον δραστική ουσία.

Στην κλινική πράξη, οι ιατροί αξιολογούν πρώτα τη νεφρική λειτουργία, τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, το βάρος, τις συννοσηρότητες και τα συγχορηγούμενα φάρμακα. Η αποτελεσματικότητα δεν κρίνεται από μία μεμονωμένη μέτρηση σακχάρου, αλλά από την πορεία αρκετών εβδομάδων.

Η ανοχή από το πεπτικό συχνά βελτιώνεται όταν η δόση αυξάνεται σταδιακά. Η αποτυχία ανοχής σε μία μορφή δεν σημαίνει πάντοτε ότι αποκλείεται κάθε θεραπεία με μετφορμίνη, αλλά η αλλαγή μορφής ή σχήματος πρέπει να γίνεται ιατρικά.

Η Μετφορμίνη έχει ισχυρότερη θέση στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 από ό,τι στην απλή απώλεια βάρους. Ο ιατρός θα συνεκτιμήσει αν χρειάζεται προσθήκη θεραπείας με GLP-1, ινσουλίνη ή άλλη κατηγορία, αντί να αυξήσει μηχανικά τη δόση.